O acto estivo presidido polo Reitor da Universidade de Santiago de Compostela, Juan Casares; a Directora Xeral de Familia e Inclusión, Amparo González; o catedrático do Departamento de Teoría da Educación, José Antonio Caride; o director do mesmo departamento, Antonio Rodríguez; e o presidente de Igaxes3 e Fundación Trébol de Iniciativa Social, Luís Barreiro.

Todos os axentes coincidiron en destacar a importancia de contar cunha proposta formativa destinada a mellorar a calidade na atención ás persoas en dificultade, especialmente no contexto que estamos a vivir.

Tanto a dirección do Máster como o Reitor da USC e a Directora Xeral de Familia coincidiron en destacar este Máster como un exemplo de traballo conxunto entre Universidade, Terceiro Sector de acción social e Administración pública, reafirmando o compromiso de todas as partes para a terceira edición, que se celebrará o próximo curso 2013-2014.

Andrea Vicente realizou o discurso en representación do alumnado, que recibiu a continuación os seus diplomas honoríficos. Pronunciou a conferencia de clausura Belén Caballo, profesora da Facultade de Ciencias da Educación da USC, quen disertou arredor do tempo de ocio como unha oportunidade para a inclusión social.

Do Máster saen formados 13 novos especialistas na atención a menores e mozos en situación de dificultade. O alumnado vén de completar tamén o seu período de prácticas en recursos residenciais e centros de ensino, no marco dos programas Mentor e Aleida. Nos próximos días, oito desas alumnas e alumnos asinarán un contrato de traballo que lles permitirá incorporarse ao persoal laboral de Igaxes3.

Terceira edición

Para a súa próxima edición, o Máster mantén a súa bolsa de emprego, con oito contratos de traballo ao remate dos estudos. Antes diso, o alumnado desenvolverá un programa de prácticas que abrangue un total de 354 horas en proxectos reais de apoio á independencia.

Ofertaranse prazas en recursos residenciais de apoio á independencia, en coordinación de programas e mais en proxectos de intervención en centros de ensino para a prevención do absentismo escolar. Tamén será posible realizalas en centros públicos de protección de menores, froito da colaboración da Dirección Xeral de Familia e Inclusión.

• Máis información sobre o II Máster en Intervención e Emancipación de Mozos/as en Dificultade e Conflito Social

Asinaron o acordo o presidente da Asociación de Empresarios de Limpeza, José Luis Bescos; Susana Sanjurjo, delegada de CaixaBank en Ferrol; e a directora financeira de Igaxes3, Cristina Rozas, en representación do Grupo Incorpora Galicia (por esta orde, na foto).

A Asociación de Empresas de Limpeza de Edificios e Locais de Ferrol, Eume e Ortegal está constituída por seis empresas que prestan servizos nas tres comarcas. En virtude deste convenio crearanse novas oportunidades de formación e acceso ao traballo para os mozos e mozas sen apoio familiar cos que traballa Igaxes3.

No acto desta mañá, Cristina Rozas quixo agradecer á asociación que preside José Luis Bescos a súa aposta por facilitar o acceso ao emprego daquelas persoas que o teñen máis difícil, lembrando que as entidades de Incorpora Galicia non se dirixen ás empresas para pedir, senón para ofrecer a posibilidade de contratar persoas capaces de desempeñar un posto de traballo coma calquera outra.

Máis de 100 insercións na provincia en 2012

Incorpora Galicia quere potenciar de xeito directo a capacidade de inserción das organizacións sociais que a integran. Para iso, a iniciativa quere contribuír á sensibilización social e á creación de oportunidades de traballo para persoas con dificultades de inserción.

Ao longo de 2012, Incorpora Galicia facilitou 121 insercións laborais na provincia da Coruña, grazas á colaboración de 93 empresas. Financiado por Obra Social “la Caixa”, o programa está coordinado en Galicia por Igaxes3 e integrado por outras cinco entidades sociais: Fundación Érguete Integración, COGAMI, FEAFES, APES e Cruz Vermella de Ourense e Lugo.

Para calquera adolescente, unha actividade creativa pode converterse nunha forma moi eficaz de expresión e desenvolvemento persoais. Pero, cando se trata dun adolescente sen apoio familiar, esta opción pode ser decisiva para reforzar a súa autoestima, as súas habilidades persoais e os seus vínculos coa sociedade da que pronto formará parte como adulto.

A iniciativa que Agareso e Igaxes3 están a desenvolver actualmente en Vigo apunta nesta mesma dirección. Trátase dun curso de fotografía, de tres meses de duración, no que participan oito mozos e mozas de entre 17 e 21 anos que se atopan na fase de saída do sistema público de protección de menores.

O obxectivo do curso é que cada participante aprenda a manexar unha cámara e a expresarse con ela, ao tempo que observa o mundo dende unha perspectiva inclusiva e solidaria. Impartido polo fotógrafo de Agareso Emerson Díaz, o curso ten un carácter esencialmente práctico. Ademais de comprender cuestións básicas relativas á natureza, tipoloxía e linguaxe fotográficas, cada un dos participantes aprende a contar a súa propia historia en imaxes.

A partir dunha idea persoal e do posterior guión, os participantes elaboran as súas propias reportaxes fotográficas. Cada tema abórdase dende un enfoque transversal: diversidade, xénero, discapacidade, etc. Deste xeito, a través do ollo da cámara, cada un dos mozos e mozas ten a oportunidade de analizar a realidade social dende a súa propia visión, personalidade e valores.

O salto á vida independente

O sistema de protección de menores atende cada ano a centos de nenos e adolescentes tutelados, ex tutelados ou en garda. Cando se aproximan á maioría de idade, estes mozos e mozas deben enfrontarse ao reto de acceder á vida adulta sen contaren apenas con redes de apoio.

Neste proceso é imprescindible que todos eles e elas adquiran habilidades e ferramentas persoais que lles permitan desenvolverse de maneira autónoma no momento de acceder á vida independente.

O Programa Mentor, que Igaxes3 desenvolve dende 2005, existe para favorecer este proceso. Financiado polo Fondo Social Europeo e a Consellería de Traballo e Benestar da Xunta de Galicia, este programa traballa a prol da inserción sociolaboral duns 400 mozos e mozas en situación vulnerable cada ano.

Comunicación e transformación social

Agareso é unha ong integrada por xornalistas que cree no poder transformador da comunicación. Apostan firmemente polos proxectos de comunicación para o desenvolvemento, pois estes contribúen á integración dos colectivos que son marxinados, á sensibilización sobre os problemas sociais, á mellora das condicións de vida dos pobos e os cambios sociais en profundidade, que só poden darse se as persoas teñen acceso a toda a información e capacidade de facer chegar a súa propia voz.

Grazas á iniciativa de Emerson Díaz e Agareso, oito mozos e mozas do Programa Mentor teñen a oportunidade de aprender a observar o mundo a través da fotografía. O curso conta tamén coa colaboración da Concellería de Xuventude do Concello de Vigo, que cedeu espazo e materiais na Casa da Xuventude.

Representantes de Organizacións non Lucrativas Galegas presentamos a Campaña X SOLIDARIO que cada ano leva a cabo o sector social para concienciar ás persoas contribuíntes sobre a necesidade de marcar o cadro de Fins Sociais na declaración da renda e contribuír así co 0,7% da súa cota íntegra a programas dirixidos aos colectivos máis desfavorecidos.

No acto de presentación da Campaña X Solidario, coordinada polas principais plataformas galegas que representan ás ONGs, participaron Anxo Queiruga, Presidente do CERMI (Comité de Representantes de Persoas con Discapacidade) Galicia, María Paz, Vicepresidenta da Coordinadora de ONGD, Carlos Rosón, Secretario da Rede contra a Pobreza, EAPN-Galicia, e dúas persoas que participan en programas financiados con cargo á asignación tributaria do IRPF.

O ano pasado recadáronse en Galicia, a través do cadro para Fins Sociais, 14,1 millón de euros. Se todos os contribuíntes galegos marcaran o recadro de fins sociais destinados aos proxectos para as persoas máis desfavorecidas a cantidade final ascendería a 26 millóns de euros. Así se trasladou durante a presentación da campaña “X Solidario 2013”, que tivo lugar esta mañá en Santiago de Compostela.

O Secretario da EAPN-Galicia indicou que, na situación actual, esta campaña ten aínda maior relevancia. As políticas solidarias teñen unha dimensión económica, e, en consecuencia, non supoñen unicamente un gasto, senón tamén un investimento. A pobreza en España medrou nos dous últimos anos ata afectar ao 27% da poboación (máis de 12,5 millóns de persoas), o dato máis elevado dende o ano 2004. En Galicia xa se superan as 500.000 persoas, e algúns colectivos, como as persoas maiores ou a infancia e mocidade, están a sufrir especialmente.

A Vicepresidenta da CGONGD destacou que grazas á solidariedade da cidadanía, o importe recadado para Fins Sociais polas declaracións presentadas en 2012 (exercicio fiscal 2011) foi de 270 millóns, oito millóns máis que o ano anterior. Neste sentido, apuntou que, segundo os últimos datos proporcionados polo ‘Ministerio de Hacienda y Administraciones Públicas’, o ano pasado “300.000 persoas máis marcaron o cadro de Fins Sociais, ata sumar un 50% do total de persoas contribuíntes”.

Mais, seguramente por descoñecemento, outro 50% de persoas deixan en branco este cadro ou marcan, en exclusiva, o cadro da Igrexa Católica, porque é posible que non saiban que ambas as dúas asignacións súmanse, non se dividen.

O imposto da Renda é o único que permite á cidadanía decidir o destino dunha porcentaxe do diñeiro que xa lle foi retido. É moi importante que este ano as persoas amosen a súa solidariedade marcando o cadro de Fins Sociais, un xesto solidario, que non lles custa nada, “non van ter que pagar máis, nin lles van devolver menos”. Ademais, o Presidente do CERMI lembrou que a asignación tributaria “é un instrumento da política social do Estado que contribúe a loitar contra a exclusión social: o diñeiro recadado destínase a proxectos de acción social (77,72%), a ONG para o Desenvolvemento (19,43%) e a proxectos de medio ambiente (2,85%).

Os principais colectivos que reciben este financiamento son as persoas maiores, persoas con discapacidade, infancia e familia, programas para a inclusión social, migrantes e solicitantes de asilo e protección internacional, mulleres, xuventude, programas de promoción do voluntariado, persoas reclusas, ex reclusas, afectadas por SIDA, persoas con drogadicción e o pobo xitano. Fóra de España trabállase en situacións de crises humanitarias pero tamén apoiando proxectos de educación, sanidade, agricultura, xénero ou infancia coa poboación máis vulnerable.

As persoas contribuíntes colaboran con proxectos e realidades concretas, como centros de día, apoio temporal a familias con persoas dependentes, atención integral a persoas con discapacidade, atención a familias con nenos e nenas xordas, prevención, sensibilización e erradicación de violencia de xénero, programas de promoción do voluntariado, e servizos de mediación familiar, entre outros moitos. Todos destacaron tamén a transparencia das ONG na xestión destes proxectos. O diñeiro recadado destínase integramente a proxectos concretos das ONG, non ás súas estruturas.

• Que é o X Solidario e a quen beneficia?

A idea orixinal xurdiu hai uns anos en Suecia, cando membros de Pictora e Associação Humanidades (hoxe partners do proxecto) visitaron o distrito de Angered. Situado a bastante distancia do centro de Gotemburgo, este distrito alberga a una ampla comunidade multicultural cuxa poboación é, case por enteiro, de orixe inmigrante. A taxa de desemprego é moi elevada e as vías para a integración social dos seus habitantes son realmente escasas.

Durante unha visita á estación de policía de Angered, o comandante responsable formulou a seguinte reflexión: “Se cando nenos recibimos un programa de vacinas para protexer a nosa saúde mentres medramos, se cadra debera desenvolverse tamén un programa de vacinas sociais que nos axude a facerlle fronte aos retos da vida.”

A idea orixinal do proxecto Social Vaccinations viña de nacer. Agora, co apoio do Programa de Aprendizaxe Permanente da iniciativa Grundtvig da UE, os membros da rede habemos desenvolver unha serie de materiais de formación innovadora, orientadas tanto á aprendizaxe profesional como ao traballo con persoas en risco de exclusión.

Na iniciativa participamos cinco entidades sociais especializadas no traballo con persoas en situación vulnerable: trátase de Pictora (Reino Unido), Associação Humanidades (Portugal), Člověk v tísni (Eslovaquia) e Pro Civitas (Estonia), ademais de Igaxes3.

Tras termos marcado as primeiras pautas do proxecto no noso encontro inaugural en Hemel Hempstead (Inglaterra) o pasado mes de xaneiro, esta segunda reunión en Santiago permitiunos deseñar o contido e formato das futuras “vacinas”. Cada entidade continuará elaborando os seus materiais de modo independente e, contra o remate de xuño, faremos unha nova posta en común, esta vez en Tallinn (Estonia).

Áreas a vacinar

O obxectivo concreto de Social Vaccinations é desenvolver materiais de aprendizaxe para os profesionais que traballan con grupos socialmente excluídos. Con estes materiais, cada profesional poderá establecer dinámicas para desenvolver cada “vacina social” entre as persoas que atende.

As vacinas sociais están asociadas aos seguintes contidos clave: educación para as relacións persoais; habilidades de resposta ao fracaso; alfabetización para a xestión económica e financeira; conciliación familiar e laboral; bo uso das redes sociais e doutras ferramentas de comunicación; construción de redes de apoio social; educación para o consumo responsable; e outros aspectos transversais relativos á idade , o xénero, a sexualidade, a etnicidade e o empoderamento.

Recentemente, o equipo de Hoxe Por Ti -o programa de temática social de Popular TV- visitounos na Coruña para interesarse polo proxecto referentes. Alí coñeceron a Jessi e Irene e, desa experiencia, resultou un vídeo que resume perfectamente o que o proxecto ten de ser. Nel as nosas participantes falan de como se coñeceron, de como foi desenvolvéndose a súa relación e, en definitiva, de todo aquilo que as une a día de hoxe.

Neste momento, Jessi reside nunha das nosas vivendas Mentor e nela prepárase para a vida independente, a tempo que realiza prácticas profesionais como auxiliar de limpeza. Ao seu carón seguirá Irene ao longo deste proceso de aprendizaxe e, sobre todo, aí estará cando Jessi teña que enfrontarse ao momento da emancipación. “Dende o principio empezamos a collernos cariño e agora contámonos cousas, como facemos con calquera outra amiga”, conta Jessi.

Os profesionais que apoiamos aos mozos sen amparo familiar adoitamos dicir que, para eles, emanciparse equivale a dar un salto sen rede. Pero un referente, precisamente, pode ser esa rede que falta. “Con Irene síntome a gusto e recibo un grande apoio pola súa parte”, afirma Jessi noutro momento da entrevista. Ese apoio pode adquirir tanto un sentido práctico -axudando a resolver esas pequenas dificultades da vida diaria-, como emocional, achegando sosego, experiencia e visión ampla.

Agora ben, que ten que moverse dentro de un para querer ser referente? A cuestión non é complicada: as motivacións teñen que ser sinxelas e naturais. “Decateime de que podía aportar unha serie de cousas, compartir o meu tempo, falar e ter unha experiencia bonita”, explica Irene. Despois deste tempo de experiencia, e cando lle preguntan en que se considera valiosa para Jessi, a súa resposta é igual de clara. “Gústame pensar que lle dou consellos que, no seu momento, a min me gustaría ter recibido”.

Non o damos expresado mellor!

• Blog do proxecto referentes